Kiedy budowano zachodnią obwodnicę Londynu,z myślą o centrum przemysłowym w pobliżu ronda Shepherd ’s Bush wysiedlono dotychczasowych mieszkańców.Zanim jednak przystąpiono do budowy,opuszczone domy zajęli squatersi .Powstała hipisowsko-punkowa enklawa.Gdy nowych mieszkańców starano się eksmitować, wpadli na niebanalny pomysł – ogłosili,,że tworzą niezależne państwo.
Tak właśnie przed trzydziestu laty powstała Niezależna Republika Festonii. Było to najmniejsze państewko na świecie o powierzchni niecałych dwóch akrów.Decyzję o ogłoszeniu niepodległości poprzedzono referendum,w którym aż 94 proc.głosujących opowiedziało się za niepodległością.Republika obejmowało ulicę Feston,dwie przylegle przecznice oraz położony między nimi ogród. Deklarację niepodległości podpisało ponad dwieście osób.Festonianie wysłali telegram do Organizacji Narodów Zjednoczonych z prośbą o członkostwo oraz zaznaczyli,że być może potrzebne będzie wysłanie sił pokojowych w razie, gdyby terytorium Festonii zostało zaatakowane przez „wrogie siły ”,czyli Radę Wielkiego Londynu. Festonianie stworzyli rząd,powołali ambasadora do kontaktów z władzami Wielkiej Brytanii,a także podjęli decyzję o przyjęciu nazwiska Bramley (tak nazywała się kooperatywa,która administrowała domami zamieszkanymi przez squatersów )–w ten sposób stawali się jedną rodziną,a więc w myśl przepisów,w razie wysiedlenia musieli otrzymać wspólne mieszkanie. Zadbano też o życie kulturalne mieszkańców –wydawano gazetę „The Tribal Messenger ” oraz stworzono Narodowy Instytut Teatralny i Filmowy.Podczas pierwszego spektaklu wyświetlono ealingowską komedię „Paszport do Pimlico ”,której bohaterowie utworzyli niezależną republikę na znak protestu przeciwko wprowadzeniu po II wojnie światowej kartek na większość artykułów codziennego użytku.Po tej projekcji było już bardziej współcześnie –wystąpił zespół Sex Pistols,a także wystawiono sztukę „Antymoralista ”,dzieło Heathcote ’a Williamsa,ambasadora Festonii przy dworze św. Jakuba. Festonia stała się sławna.Codziennie przyjeżdżali dziennikarze,główniae zagraniczni,japońscy turyści,a któregoś dnia zjawiła się cała wycieczka szkolna z Danii.Mali Duńczycy chcieli porównać Festonię z kopenhaską Cristianią. Dla urzędników małej republiki był to okres wytężonej pracy (każdy przyjezdny otrzymywał wizę wbijaną do paszportu)oraz dochodów,bo za odwiedziny pobierano opłatę.Posługiwano się funtami,choć były plany bicia własnej monety.Udało się natomiast wydać znaczki pocztowe,honorowane przez pocztę państwową. Jednym z twórców Festonii był Nick Albery (oficjalnie minister ochrony środowiska), wychowanek prywatnej szkoły,niedoszły absolwent Oxfordu,któremu nadano przydomek „Napoleon z Notting Hill ”.Stało się to za sprawą Chestertona,który w 1904 r.napisał futurystyczną książkę pod takim właśnie tytułem i Geoffrey ’a Howe ’a,późniejszego wieloletniego ministra w rządach pani Thatcher (jego ustąpienie i dramatyczne przemówienie w Izbie Gmin przyczyniły się do upadku „żelaznej damy ”). W liście poparcia dla Festonii konserwatywny polityk pisał,że książka Chestertona była ukochaną lekturą jego dzieciństwa.Podobnie jak jej twórca wyznaje zasadę,że „małe jest piękne ”,co sprawiło,że idea Festonii bardzo go wzruszyła. Festonianie wygrali.Plany architektoniczne zostały zmienione,ale po drodze gdzieś umarł duch niepodległości i hipisowskie obyczaje.Republika zamieniła się w bardziej konwencjonalną wspólnotę mieszkaniową.Choć część mieszkańców to potomkowie założycieli Festonii, to trudno dziś zobaczyć latem Festończyków opalających się nago w ogrodzie,co było normalnym widokiem w latach rozwoju republiki. Napoleon z Notting Hill,który kilka lat później ubiegał się o mandat posła z ramienia Zielonych w dzielnicy Kensington &Chelsea (po długich rozważaniach,za ważny uznano głos z wyrysowanym serduszkiem w miejsce tradycyjnego krzyżyka,gdyż przyjęto,że najważniejsze są intencje wyborcy),zginął przed kilku laty w wypadku samochodowym,a minister spraw zagranicznych,aktor David Rappaport popełnił samobójstwo. Festonia stworzyła wzorzec,który przez wiele lat naśladowali działacze ochrony środowiska w innych częściach Wielkiej Brytanii.Niezależne „państwa ”powstawały,gdy trwały spory o rozbudowę autostrad.M.in.utworzono Wanstonię,Euphorię,Greenmanię przy dzisiejszej M11,a także Wolne Państwo Pollok w pobliżu Glasgow.Kilka lat temu BBC nakręciło kilkuodcinkowy serial dokumentalny o tworzeniu niezależnego państwa.Jego bohater,dziennikarz protestujący przeciwko zbyt wysokim podatkom komunalnym,po długich poszukiwaniach znalazł idealną lokalizację:jedną z wysepek na Tamizie.Niestety,musiał się wycofać.Mieszkańcy wysepki uznali go za najeźdźcę i niezaakceptowali nowej władzy. Dziś trudno sobie wyobrazić,by squatersi utworzyli coś w rodzaju Festonii.Są to najczęściej przybysze z Europy Środkowo-Wschodniej,w tym Polacy,którym nie powiodło się na „ziemi obiecanej ”,jaką był dla nich Londyn. Nie marzą o tym,żeby utworzyć kontestacyjne wspólnoty,ale,by wybić się z otchłani i powrócić do normalnego społeczeństwa. Festonia i podobne niezależne państewka można obecnie uznać za historyczny fenomen, o którym będą się uczyć przyszli studenci kulturoznawstwa.Było to połączenie eksperymentu społecznego z surrelalistycznym podejściem do życia,gdzie z założenia każde działanie widziane było jako rodzaj teatru lub happeningu scenicznego.Eksperyment ten pokazuje jednocześnie,jak wiele może zdziałać mała grupa ludzi,nawet w obliczu ogromnej machiny administracyjnej,jaką było ówczesne GLC. A jednocześnie jest to dowód na to,jak różnorodny jest Londyn,bo przecież w tym samym mieście,obok Festonii,istniał polski rząd na uchodźstwie,a dziś mieści się nasze 17.województwo.
|
