Głos Polski, nr 16, Luty 2008
 


Puste, złote plaże z górami w tle, oblane szmaragdową zatoką w czasach, w których tłumy urlopowiczów na całym świecie - ręcznik w ręcznik - zaznają grupowych kąpieli słonecznych, brzmią jak luksusowe marzenie. Kto by pomyślał, że wystarczy jeden autobus, jeden prom i takich cudów można doświadczyć na szkockim wybrzeżu?!

Archipelag Hebrydów Zewnętrznych obejmuje ok. 200 wysp, z których zaledwie kilka jest zamieszkałych. Wszystkie stanowią prawdziwe klejnoty krajobrazowe i wielu jest takich, którzy rokrocznie robią wszystko, żeby dostać się na kolejny skrawek lądu oblany Atlantykiem. Dwie łatwo dostępne wyspy, Lewis i Harris, to świetny początek wojaży po północno-zachodnich rubieżach Szkocji.
Lewis i Harris są w zasadzie jedną wyspą, chociaż ciągle funkcjonują dwie odrębne nazwy i umowna granica. Położona na północy Lewis (gaelicka nazwa wyspy ,,Leodhas’’ znaczy ,,bagienny’’) jest pokryta rozległymi wrzosowiskami i bagnistymi torfowiskami; leżąca na południu Harris (,,Na Hearadh’’ - ,,wysoka ziemia’’) słynie z nagich, gnejsowych gór i zachwycających plaż. Mieszkańcy mówią tu po gaelicku, starym celtyckim języku o śpiewnym brzmieniu. Dwujęzyczna mapa pomaga trzymać się szlaku i przywraca wiarę, że wciąż znajdujemy się na tej samej planecie.
Przemierzając Lewis dobrze jest dotrzeć na północ, zwłaszcza do Calanais (Callanish) gdzie od 5000 lat stoi
kamienny krąg kromlechów, mający swój światowej sławy odpowiednik w Stonhenge. Megalityczne głazy z gnejsowej skały służyły w epoce neolitu jako miejsce kultu i tajemniczych rytuałów. Widziane z góry tworzą zarys celtyckiego krzyża, a ich ustawienie odzwierciedla położenie gwiazd i Słońca.
Wędrując pośród rozległych, wilgotnych łąk można natknąć się na starożytne fortyfikacje (jak Dun Charlabhaigh Broch), w międzyczasie śledząc rzadkie gatunki wodnych ptaków i rozprawiając nad urodą niepozornych porostów.
Nietrudno docenić urok tradycyjnej wioski z domami krytymi strzechą, zwanych ,,black houses’’ (,,czarne domy’’), którą kilka lat temu przekształcono w ,,żywy skansen’’. Dawniej, kiedy w palenisku po środku chaty tlił się torf, ściany szybko robiły się czarne - stąd nazwa. W Garenin (Gearrannan) można zasmakować noclegu w jednym z takich domów, co będzie radością dla tych, którzy resztę nocy na wyspach spędzą pod namiotem.
Na wyspie Harris, która słynie z wyrobu przepięknego tweedu, można spotkać stada owiec przechadzających się po plaży Luskentyre (Losgaintir).
Wieczór warto spędzić przy ognisku z nieodłączną w takich okolicznościach whisky o aromacie dębowego drewna.
Na górzystej północy wyspy jest kilka miejsc gwarantujących spotkania z ludźmi, którzy niewiele mają i wiele widzieli. Idąc od miejscowości Tarbert (Tairbeart), wzdłuż turkusowego Loch Trollamarig dochodzi się do schroniska w odległej osadzie Rhenigdale (Rheinigedal). Z kolei na południowym krańcu wyspy, w Rodel (Roghadal), czeka na nas zaskakujący w takim miejscu XVI-wieczny kościółek o ciekawych kamiennych reliefach i pięknych nagrobkach fundatorów.
Lewis i Harris to miejsca o klimacie surowym jak zasady wyznawców Free Church, ortodoksyjnego odłamu kalwinizmu, który zdominował Hebrydy Zewnętrzne. W niedzielę (,,Sabbath’’) wyspy zamierają - religia nie zezwala
ani na otwarcie sklepów, ani na
transport publiczny. Powinni to mieć na uwadze Ci, którzy w naturalny sposób ulegną mistycznej atmosferze wysp i stracą rachubę czasu.